Praca

Prawa bezrobotnego są określone przez ustawę z dnia 20.04.2004 w promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jakie ma prawa? Przede wszystkim ma on prawo do takich usług i instrumentów rynku pracy jak staż, szkolenie, klub pracy, pośrednictwo zawodowe, informacja zawodowa, pośrednictwo w znalezieniu pracy, usługi EURES, przygotowanie zawodowe. Ma także prawo do zasiłków i innych świadczeń z tytułu bezrobocia, jednakże gdy spełnia określone warunki regulowane przez przepisy prawne. Bezrobotny ma także prawo do uzyskania powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, w przypadku gdy nie posiada innego tytułu do tego ubezpieczenia. Jeśli bezrobotny zechce, ma prawo zgłosić do tego ubezpieczenia innych członków rodziny, którzy nie posiadają go. Bezrobotny mający prawo do zasiłku dla bezrobotnych ma także prawo do odprowadzania przez Urząd Pracy na jego rzecz składek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Te same składki są odprowadzane za bezrobotnych, którzy pobierają stypendia z tytułu odbywania stażu, szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych osób. Jeśli bezrobotny chce się udać do innego kraju należącego do Unii Europejskiej- może ubiegać się o transfer swojego zasiłku w instytucji właściwej. W ten sposób może szukać nowej pracy za granicą i otrzymywać swój zasiłek. Osoby bezrobotne, które przed zarejestrowaniem w Urzędzie Pracy były zatrudnione w krajach członkowskich Unii Europejskiej bądź Europejskiego Obszaru Gospodarczego, mogą w Polsce wystąpić o sumowanie okresów zatrudnienia, by obliczyć wysokość zasiłku dla bezrobotnych adekwatnie do czasu w jakim zatrudnienie miało miejsce. Bezrobotni zatrudnieni w Urzędzie Pracy mają duży pakiet praw, które warto wykorzystać. Darmowe ubezpieczenie zdrowotne, zasiłek dla bezrobotnych, darmowe szkolenia czy kursy- jest to dobro, którego brakuje w wielu krajach Unii Europejskiej. Polska w tym zakresie bardzo dba o swoich bezrobotnych. Warto więc z tego skorzystać.

Dodatek aktywizacyjny jest to świadczenie pieniężne, które należy się osobom, którym przysługuje zasiłek dla bezrobotnych w pewnych sytuacjach. Sytuacją taką jest na przykład ta, gdy bezrobotny na skutek propozycji Urzędu Pracy zatrudni się na niepełny wymiar pracy. Będzie wtedy dodatek ten wynosił tyle ile wynosi różnica pomiędzy zarobkami osoby zatrudnionej a minimalnym wynagrodzeniem krajowym. Inna sytuacja jest taka, gdy bezrobotny pobierający zasiłek podejmie z własnej inicjatywy zatrudnienie. Wtedy bez względu na wymiar pracy, w ramach tak jakby nagrody za własną inicjatywę będzie dostawał przez okres połowy czas w jakim dostawałby zasiłek dla bezrobotnych gdyby nie zaczął pracować, 50% kwoty zasiłku jaki mu przysługiwał. Dodatek aktywizacyjny nie przysługuje w kilku przypadkach. Przykładem sytuacji, gdy nie przysługuje osobie dodatek aktywizujący jest np. ta w której bezrobotny skierowany jest przez Urząd Pracy do prac interwencyjnych, robót publicznych czy skierowany zostanie na stanowisko pracy, którego koszty wyposażenia lub doposażenia zostały zrefundowane przez Fundusz Pracy. Inna taka sytuacja to sytuacja podjęcia pracy przez bezrobotnego w miejscu, gdzie bezpośrednio przed okresem zarejestrowania w Urzędzie Pracy był zatrudniony. Trzecia sytuacja w której o dodatek aktywizacyjny nie może bezrobotny się starać to sytuacja gdy podejmie on z własnej inicjatywy zatrudnienie czy też inną pracę zarobkową poza granicami Rzeczpospolitej Polski u pracodawcy zagranicznego. W przypadku przyjęcia wniosku o dodatek aktywizacyjny, należy się on od momentu złożenia wniosku.

Zasiłek dla bezrobotnych jest określany przez odpowiednie rozporządzenia każdego roku. Bezrobotny mający prawo do zasiłku, pobiera go przez 6 lub 12 miesięcy. Długość pobierania zasiłku zależy od stopy bezrobocia w powiecie. Gdy stopa bezrobocia jest niższa niż przeciętna krajowa to zasiłek wypłacany jest przez 6 miesięcy. Gdy wynosi co najmniej 150 % stopy przeciętnego bezrobocia w całym kraju, to wypłaca się go przez 12 miesięcy. Zasiłek dla bezrobotnych wypłacany jest przez okres 12 miesięcy także osobom, które mają mniejszą szansę na zatrudnienie, np. mają 50 lat oraz tym osobom, które przepracowały co najmniej 20 lat, a pracodawca w tym czasie płacił wszystkie składki, głównie chodzi tu o składki na Fundusz Pracy. Do zasiłku przez 12 miesięcy maja także prawo osoby, które maja na utrzymaniu dzieci. Dzieci te muszą być w wieku do 15 lat. Za jaki okres przysługuje zasiłek dla bezrobotnych? Za każdy dzień kalendarzowy, mający miejsce po upływie siedmiu dni po rejestracji w Urzędzie Pracy a także po upływie 90 dni jeśli w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy, osoba bezrobotna rozwiązała stosunek pracy w formie wypowiedzenia bądź porozumienia stron. Zasiłek przysługuje też na każdy kalendarzowy dzień po upływie 180 dni w sytuacji gdy bezrobotna osoba, 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy została dyscyplinarnie wyrzucona z pracy bez wypowiedzenia. Należałoby zwrócić uwagę na fakt, że osoba, której przysługuje odszkodowanie, dostanie zasiłek dopiero po minięciu okresu otrzymywania tego odszkodowania.

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnym, którzy zostali zwolnieni z zakładów karnych a także aresztów śledczych, którzy zarejestrowali się w Urzędzie w okresie trwającym maksymalnie do 30 dni od dnia zwolnienia. Warunkiem jest by suma okresów, o których mowa wyżej, przypadających w okresie 18 mies. przed ostatnim pozbawieniem wolności oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni. Jednakże podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę jeszcze przed pozbawieniem wolności. Natomiast miałaby wynosić połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności (jest to związane z tym, że zarobki w zakładzie karnym są naturalnie mniejsze niż na wolności). Jeśli pozbawienie wolności nastąpi w trakcie pobierania zasiłku, to po zwolnieniu z zakładu karnego lub aresztu śledczego przysługuje osobie tej prawo do zasiłku na okres skrócony o okres pobierania zasiłku przed pozbawieniem wolności i w trakcie przerw w odbywaniu kary. Czyli jeśli skazany pobierał przed trafieniem do więzienia przez 3 miesiące zasiłek dla bezrobotnych- po wyjściu będzie dostawał zasiłek o 3 miesiące krócej. Prawo do zasiłku przysługuje także osobom bezrobotnym, które zostały zwolnione z pracy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej. Warunek jednak jest taki aby okres jej odbywania wynosił co najmniej 240 dni i przypadał w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. W przypadku udokumentowania przez bezrobotnego okresu uprawniającego do zasiłku po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, jednak w okresie posiadania statusu bezrobotnego, prawo do zasiłku przysługuje od dnia udokumentowania tego prawa na okres, o którym mowa poniżej.

Do 365 dni, które wymagane są aby uzyskać zasiłek dla bezrobotnych, zalicza się takie okresy jak np. okres zasadniczej służby wojskowej, nadterminową zasadniczą służbę wojskową, służby w charakterze funkcjonariuszy (np. Biuro Ochrony Rządu, Państwowa Straż Pożarna, Straż Graniczna, Służba więzienna, Centralne Biuro Korupcyjne, Policja). Wlicza się w ten okres także urlop wychowawczy, który udzielony został na podstawie odrębnych przepisów. W okres wymagany do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych wlicza się okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy czy służby w charakterze funkcjonariuszy w wymienionych już państwowych instytucjach. Wliczają się także okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, świadczenia rehabilitacyjnego jeśli kwoty te wraz ze składkami wynosiły minimum minimalne wynagrodzenie za pracę. Wliczają się także w te wymagane dni okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, jeśli podstawę wymiaru składek stanowi kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Poza tym wlicza się też w ten wymóg okres, za który przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę lub stosunku służbowego a także okres za który wypłacano pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Aby uzyskać zasiłek dla bezrobotnych najlepiej jak najszybciej po ukończeniu pracy, czy ustaniu świadczenia, renty- zgłosić się do Urzędu Pracy, by terminy opłacania składek nie oddaliły się zbyt w czasie. O tym czy należy nam się zasiłek bezrobotny możemy dowiedzieć się od pracownika Urzędu Pracy, który zajmuje się rejestracją w Urzędzie bądź informowaniem bezrobotnych o ich prawach i obowiązkach.

Zasiłek dla bezrobotnych to jedno ze świadczeń jakie oferują Urzędy Pracy. Trzeba jednak spełnić kilka warunków aby go otrzymać. Zasiłek ten przysługuje osobie bezrobotnej za każdy dzień kalendarzowy, po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się w odpowiednim swojemu miejscu zameldowania powiatowym urzędzie pracy. Odbywa się to tylko wtedy, gdy nie ma dla tego bezrobotnego odpowiedniej propozycji pracy, stażu, przygotowania zawodowego, szkolenia, kursu, prac interwencyjnych czy nawet robót publicznych. Ponadto w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni była ta osoba zatrudniona i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od wynagrodzenia tego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z tego Funduszu właśnie świadczone są zasiłki dla bezrobotnych. W okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Zasiłek jest przyznawany także, jeśli w okresie tym bezrobotny wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochody w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. W okresie tym mógł też świadczyć bezrobotny usługi na podstawie umowy agencyjnej czy umowy zlecenia i innych umów o świadczeniu pewnych usług, za które dostawał pieniądze i uzyskiwał dochody. Zasiłek też należy się gdy bezrobotny opłacał składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Do tego okresu zalicza się także wykonywanie pracy w okresie tymczasowego aresztowania czy odbywania kary pozbawienia wolności, wykonywanie pracy w rolniczej społdzielni produkcyjnej, spółdzielni usług rolniczych (będąc członkiem takiej spółdzielni). W okres ten wlicza się także okres opłacania składek w związku z zatrudnieniem i wykonywaniem innej pracy zarobkowej np. za granicą.

Podobnie jak obywatele Polski, tak i cudzoziemcy, mogą zarejestrować się w polskim Urzędzie Pracy jako bezrobotni. Muszą jednak spełnić kilka warunków. Przede wszystkim chodzi o wszystkich cudzoziemców, tych którzy są obywatelami państw Unii Europejskiej ale też tych, którzy są obywatelami państw nie należących do Unii i niebędących stronami umowy o europejskim Obszarze Gospodarczym. Aczkolwiek obywatel ten musi móc korzystać ze swobody przepływu osobów na podstawie umowy zawartej pomiędzy jego państwem a Unią Europejską. O status bezrobotnego mogą starać się osoby, które mają zezwolenie na osiedlenie się, albo zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich albo też mają w Polsce status uchodźcy. Osoby te muszą mieć w innym wypadku pozwolenie na pobyt tolerowany, korzystają z ochrony czasowej albo ten któremu udzielono ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polsce. Nie może być to cudzoziemiec, który nielegalnie zamieszkuje Rzeczpospolitą Polskę. Ponadto jako bezrobotni mogą zarejestrować się cudzoziemcy będący członkami rodzin obywatela polskiego. Osoby te nie mogą być już zatrudnione i wykonywać innej pracy zarobkowej, są zdolne i gotowe do tego by podjąć pracę w pełnym wymiarze bądź w połowie wymiaru pracy. Nie są to osoby kształcące się (poza szkołami dla dorosłych lub przystępowania do egzaminu eksternistycznego i poza studiami zaocznymi i wieczorowymi szkół wyższych). Osoby te muszą posiadać stałe lub czasowe zameldowanie w powiecie w którym funkcjonuje Urząd Pracy. Nie powinny być starsze niż 60 lat, nie mają prawa do emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy, nie są w stanie tymczasowego aresztowania lub oczekiwania na wykonanie wyroku pozbawienia wolności. Cudzoziemiec mający prawo do rejestracji w Urzędzie Pracy powinien być traktowany przez pracowników Urzędu Pracy tak samo jak polscy obywatele.

Procedura rejestracji na liście bezrobotnych jest w każdym Urzędzie Pracy bardzo podobna. Opisana zostanie tutaj przykładowa procedura rejestracji, która w ramach różnych Urzędów może nieznacznie się różnić. Aby zarejestrować się w Urzędzie Pracy należy przede wszystkim odwiedzić Urząd w określonych przez daną placówkę godzinach i w określonym dniu. Po pierwsze należy przynieść ze sobą i przedłożyć określone dokumenty. Pierwszym z dokumentów tych jest wypełniona karta rejestracyjna. Poza tym niezbędny jest dokument potwierdzający tożsamość, najlepiej dowód osobisty (jak nie ma to inny dokument ze zdjęciem) oraz zaświadczenie o zameldowaniu. Dodatkowo podać musimy nasz numer identyfikacji podatkowej NIP. Bardzo ważny jest dokument, który potwierdza uzyskane wykształcenie (np. świadectwa ukończenia, dyplom itd) oraz zaświadczenia ukończenia różnych kursów czy szkoleń. Inne dokumenty, w postaci oryginałów dotyczące wcześniejszego zatrudnienia, książeczki wojskowe, świadectwa pracy, listy polecające, zaświadczenia z ZUSu o pobieraniu różnych zasiłków, np. chorobowych, renty itd. Dodatkowo przedkładamy takie dokumenty jak np. dokument o przeciwwskazaniach do wykonywania określonych prac, jeżeli osoba rejestrująca się posiada taki dokument, jest to niezwykle ważne by nie dostała taka osoba oferty pracy, która nie jest w jej przypadku możliwa. Dodatkowo osoba niepełnosprawna, oprócz wszystkich wymienionych dokumentów, przedkłada jeszcze aktualne orzeczenie stwierdzające stopień niepełnosprawności. Jeśli chcemy zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny (żona, mąż, dzieci) powinniśmy posiadać przy sobie numery PESEL tych osób. Często osoby, które zgłaszają się do Urzędu Pracy są zdenerwowane i się stresują. Jednakże należy pamiętać, że to nie jest żaden egzamin przydatności do pracy itd. Przynosimy te wszystkie dokumenty aby pracownik Urzędu mógł nakreślić nasz profil na tyle dobrze aby znaleźć ofertę, która będzie odpowiadała naszym możliwościom i predyspozycjom. Pamiętajmy też, że urzędnik instytucji państwowej ma obowiązek traktować nas z godnością, sprawiedliwie i z szacunkiem, dlatego nie powinniśmy przymykać oczu na urzędników niemiłych, którzy “robią łaskę” że nas obsłużą i nie stronią od złośliwych uwag. Nie powinniśmy tego tolerować i dać to do zrozumienia urzędnikowi w razie takiej potrzeby.

Jeśli znajdziemy się w sytuacji bezrobocia, warto wykorzystać wszystkie możliwości jakie mamy. Przede wszystkim jeśli nie zostaliśmy zwolnieni z naszej winy, możemy ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych. Aby go uzyskać należy zgłosić się do Urzędu Pracy, który znajduje się w naszym powiecie. Aby otrzymywać ten zasiłek należy spełnić kilka kryteriów. Po pierwsze musimy przepracować odpowiedni okres przed zwolnieniem. Po drugie nie możemy zostać zwolnieni dyscyplinarnie. Po trzecie należy zarejestrować się w Urzędzie Pracy. W Urzędzie Pracy uzyskać możemy też ubezpieczenie zdrowotne, które jest bardzo istotne. Nie można funkcjonować bez ubezpieczenia zdrowotnego. Prawo polskie mówi, że każdy obywatel Polski ma obowiązek posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Bezrobotni mogą je uzyskać bezpłatnie w Urzędzie Pracy poprzez zarejestrowanie się i systematyczne odwiedzanie Urzędu Pracy i wykazywanie chęci podjęcia nowej pracy. A więc poza pośrednictwem pracy, szkoleniami, bezrobotny może uzyskać nie tylko pomoc finansową (zasiłek dla bezrobotnych) ale też niezbędny składnik funkcjonowania czyli ubezpieczenie zdrowotne. Ale uwaga. Jeśli ktoś nie będzie regularnie dokonywał podpisu w Urzędzie Pracy, będzie odrzucał wszystkie oferty Pracy jakie zaproponuje Urząd- może zostać skreślony z listy zarejestrowanych w Urzędzie a przez to straci wszystkie usługi jakie świadczył mu Urząd. Państwo bowiem nie ma na celu utrzymywania bezrobocia w kraju, a dążyć do tego by każdy obywatel mógł godnie zarabiać pieniądze własnymi siłami. Im więcej bezrobotnych, tym więcej osób korzysta z pomocy społecznej, świadczeń itd. Dlatego wyeliminowanie bezrobocia jest nadrzędnym celem Urzędu Pracy. Dlatego też oferuje on możliwość zdobycia kursów, kwalifikacji, umiejętności, które pozwolą bezrobotnemu znaleźć pracę.

Pośrednictwo pracy jest to jedna z bezpłatnych usług, które są świadczone za pośrednictwem Urzędów Pracy. Polega ona na udzielaniu osobom bezrobotnym i innym osobom poszukującym pracy pomocy w procesie znalezienia odpowiedniego zatrudnienia. Polega też na udzielaniu pomocy pracodawcom w znalezieniu odpowiednich pracowników. Urząd Pracy prowadzi rejestr ofert pracy i dopasowuje je do kandydatów zgłaszających się do Urzędu Pracy. Pracodawcy nie mają możliwości formułowania wymagań, które dyskryminują kandydatów ze względu na takie cechy jak płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, przekonania religijne, przekonanie polityczne, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną bądź też ze względu na przynależność związkową. Oferty mają być dostępne dla wszystkich kandydatów a wybór pracownika ma przebiegać zgodnie z obowiązującym prawem, które zabrania dyskryminacji. Pośrednicy, którzy pracują w Urzędzie Pracy dopasowują odpowiednich kandydatów do danej oferty złożonej przez pracodawcę. Pracodawca chcąc złożyć ofertę ma możliwość zrobienia tego osobiście bądź też za pomocą poczty elektronicznej czy faksu i telefonu. Inne formy pośrednictwa pracy to targi pracy bądź giełdy pracy. W targach biorą udział pracodawcy, urzędy pracy, organizacje pośrednictwa pracy i inni uczestnicy rynku pracy. Targi pracy to duża możliwość. Należy zwrócić uwagę na to, że działalność Urzędów Pracy nie ogranicza się do tej wykonywanej w placówce Urzędu, ich działalność rozciąga się na takie wydarzenia jak giełdy czy targi pracy. Urzędy Pracy świadczą wielopoziomowe pośrednictwo w znalezieniu pracy.